‘สีจิ้นผิง’สั่งปลดบิ๊กทหารของจีน ไม่น่าเป็นแค่เรื่องทุจริตคอร์รัปชั่น

(เก็บความจากเอเชียไทมส์ https://asiatimes.com/2026/02/xis-military-purge-is-not-really-about-corruption/)

Xi’s military purge is not really about corruption
by Kerry Brown
04/02/2026

การที่ จาง โย่วเสีย ตกลงจากอำนาจ แสดงให้เห็นว่า สี จินผิง สามารถที่จะอดทนอดกลั้นเพียงจำกัดเท่ากั้นกับผู้ที่มีความเห็นต่าง ท่ามกลางสัญญาณซึ่งสะท้อนว่ากองทัพปลดแอกประชาชนจีนยังไม่ได้อยู่ในภาวะพรักพร้อม สำหรับความขัดแย้งเรื่องไต้หวัน

จาง โย่วเสีย นายพลระดับท็อป ที่เป็นรองประธานขององค์กรซึ่งมีอำนาจบังคับบัญชากองทหารและกองกำลังติดอาวุธทั้งหลายของประเทศจีน ได้ถูกถอดออกจากตำแหน่งเมื่อวันที่ 23 มกราคมที่ผ่านมา การถูกปลดของเขาหมายความว่า ในบรรดาสมาชิก 7 คนของคณะกรรมาธิการการทหารส่วนกลาง (central military commission หรือ CMC) ซึ่งประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ดำรงตำแหน่งเป็นประธานนั้น เวลานี้เหลืออยู่เพียงคนเดียวเท่านั้น นอกนั้นล้วนสูญเสียตำแหน่งของพวกเขาไปภายในระยะเวลา 3 ปีที่ผ่านมา

สี คือผู้ที่ขึ้นชื่อลือชาอย่างแท้จริงในการสร้างสถิติเรื่องการกำจัดกวาดล้างพวกเจ้าหน้าที่ระดับอาวุโส ย้อนหลังกลับไปถึงช่วงแรกๆ แห่งการดำรงตำแหน่งเป็นหัวหน้าใหญ่ของพรรคคอมมิวนิสต์จีนของเขาเมื่อตอนต้นทศวรรษ 2010 [1] ก็มีการหล่นลงจากเก้าอี้ของบุคคลระดับสูงอย่างต่อเนื่องกันเป็นสายให้เห็นแล้ว กรณีของ ปั๋ว ซีไหล (Bo Xilai) ที่เป็นสมาชิกคนหนึ่งของกรมการเมือง (Politburo) ของพรรค ซึ่งถูกตัดสินว่ามีความผิดจริงหลังถูกกล่าวหาว่ารับสินบน [2] และยักยอกทรัพย์ บางทีอาจจะเป็นข่าวโด่งดังที่มีการวิพากษ์วิจารณ์แสดงความคิดเห็นกันมากที่สุดในตอนนั้น

ทว่า มันไม่ใช่แค่ ปั๋ว หรอก แม้กระทั่ง โจว หย่งคัง (Zhou Yongkang) ที่เคยเป็นผู้นำระดับอาวุโสของพรรค ก็ยังถูกนำตัวมาพิจารณาความผิดด้วยข้อหาทุจริตคอร์รัปชั่นหลายกระทง [3] ในปี 2013 ภายหลังเขาเกษียณอายุแล้ว และถูกลงโทษขับออกจากการเป็นสมาชิกพรรค คำขวัญที่คณะผู้นำพรรคป่าวประกาศกันในตอนนั้นก็คือ แม้กระทั่งพวกเสือร้ายก็ยังคงหวาดผวา ไม่เพียงเฉพาะพวกแมลงวันหรอก [4] ไม่มีข้อยกเว้นใดๆ ทั้งสิ้นเมื่อมาถึงเรื่องความจงรักภักดีต่อพรรค –ไม่มีใครเลยที่จะถูกยกเว้น และไม่มีใครเลยที่จะปลอดภัยไร้กังวล

ต่อจากนั้น สี ก็หันความสนใจของเขามายังส่วนงานที่เป็นองค์กรติดอาวุธของพรรค นั่นคือ กองทัพปลดแอกประชาชนจีน (People’s Liberation Army หรือ PLA) ซึ่งยังผลให้ส่วนงานนี้ต้องผ่านการเปลี่ยนแปลงด้านบุคลากรอย่างฉับพลันทันทีครั้งแล้วครั้งเล่าเป็นชุดใหญ่ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ทั้งนี้ เมื่อกลางปี 2023 หลี่ ซ่างฝู (Li Shangfu) [5] ผู้เป็นรัฐมนตรีกลาโหมของจีนในตอนนั้น ได้หายหน้าหายตาไม่ปรากฏตัวให้สาธารณชนพบเห็น ต่อจากนั้นจึงมีข่าวยืนยันว่าเขาถูกปลดออกจากตำแหน่ง เรื่องนี้ติดตามมาด้วยข่าวการถอดถอนบุคคลทางทหารระดับอาวุโสอีกจำนวนหนึ่ง ส่วนใหญ่แล้วถูกตั้งข้อหาเกี่ยวกับการคอร์รัปชั่น [6]

ประกาศอย่างเป็นทางการเรื่อง จาง กำลังถูกสอบสวน ปรากฏออกมาในสื่อ เหรินหมินรึเป้า (People’s Daily) หนังสือพิมพ์ปากเสียงอย่างเป็นทางการของพรรค เขาถูกกล่าวหา [7] พร้อมกับ หลิว เจิ้นลี่ (Liu Zhenli) สมาชิกอีกคนหนึ่งของ CMC ว่า กำลังมีปัญหาทุจริตคอร์รัปชั่นและปัญหาที่สืบเนื่องจากเรื่องทางการเมืองอันสาหัสร้ายแรง ซึ่งคุกคามฐานะการเป็นผู้นำอย่างเด็ดขาดสมบูรณ์ของพรรคเหนือกองทัพ ด้วยเหตุนี้เองจึงทำให้เกิดการคาดเดาเล่าลือกันในหมู่บุคคลภายนอกว่ากำลังเกิดการแย่งชิงอำนาจและการต่อสู้กันเองภายใน

ไม่มีใครทราบกันจริงๆ ถึงสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นในระดับวงในของคณะผู้นำจีนในเวลานี้ มันเป็นสถานที่ซึ่งเก็บความลับกันได้เหนียวแน่นและไม่ค่อยมีข่าวอะไรรั่วไหลกระเซ็นออกมา ดังนั้นเรื่องราวที่เล่าขานกันว่า จาง กำลังเอาความลับด้านนิวเคลียร์ของจีน [8] มาบอกกล่าวรั่วไหลไปถึงสหรัฐฯ และกำลังวางแผนก่อรัฐประหารยึดอำนาจจาก สี จนนำไปสู่การต่อสู้กันด้วยอาวุธในปักกิ่ง [9] จึงจำเป็นต้องดำเนินการตรวจสอบด้วยความสงสัยข้องใจกันเป็นอย่างยิ่ง

อย่างไรก็ดี สิ่งที่ดูเด่นชัดกว่าและก่อให้เกิดคำถามข้องใจกันน้อยกว่า ได้แก่การกล่าวอ้างที่ว่า PLA เวลานี้กำลังประสบกับประเด็นปัญหาเชิงโครงสร้างอยู่ไม่หยุดไม่หย่อน

ประเด็นปัญหาทางทหารของจีน

จาง เวลานี้อยู่ในวัย 70 ปีเศษๆ และเป็นหนึ่งในบุคลากรทางทหารระดับอาวุโสของจีนจำนวนน้อยอย่างยิ่งในปัจจุบัน ซึ่งมีประสบการณ์ผ่านการสู้รบจริงๆ มาแล้ว โดยเคยผ่านสงครามต่อสู้กับเวียดนามในช่วงปลายทศวรรษ 1970

มีรายงานด้วยว่า เขายังเป็นคนท้องถิ่นของเขตที่อยู่ใกล้ๆ กับพื้นที่ซึ่งครอบครัวของ สี เติบโตขึ้นมา ในมณฑลส่านซี ทางภาคตะวันตกเฉียงเหนือของจีน ข้อนี้ได้รับการอ้างอิงว่าเป็นเหตุผลประการหนึ่งของการระบุกันว่าทั้งสองเป็นเพื่อนมิตรกันมายาวนาน [10]

อย่างไรก็ตาม ในส่วนที่อยู่บนสุดของการเมืองจีนนั้น ความรู้สึกอ่อนไหวและความเชื่อมโยงทางด้านอารมณ์ทั้งหลาย ไม่น่าที่จะมีอิทธิพลอะไรมากนัก สำหรับ สี แล้ว เรื่องที่มีลำดับความสำคัญสูงที่สุดก็คือการรับมือกับโลกซึ่งกำลังเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็วผันผวนยิ่ง สหรัฐฯได้กลายเป็นปัจจัยที่คาดการณ์ทำนายได้ยาก และเวลานี้กำลังสู้รบไม่เพียงกับศัตรูของตนเองแต่ยังเพื่อนมิตรของตนเองอีกด้วย [11]

ความคาดการณ์ทำนายได้ยากเช่นนี้ เป็นสิ่งที่ไม่พึงประสงค์สำหรับจีน ซึ่งกำลังรับมืออยู่กับพวกประเด็นปัญหาสำคัญๆ ทั้งทางเศรฐกิจ, สิ่งแวดล้อม, และประชากร แดนมังกรไม่ต้องการที่จะเข้าแบกรับภาระซึ่งผูกมัดติดกับพันธะต่างๆ ในทางระหว่างประเทศ ก่อนที่ตนเองจะรู้สึกว่าสามารถบริหารจัดการกับภาระเหล่านี้ได้เสียก่อน

และขณะที่พวกเฝ้าจับตามองจีนจำนวนมากกำลังพูดกันถึงปี 2027 ในฐานะเป็นหลักหมายวันเวลา [12] ที่จีนอาจจะเปิดฉากเข้ารุกรานบุกไต้หวัน ซึ่งแดนมังกรยังคงอ้างอย่างต่อเนื่องเรื่อยมาว่าอยู่ในอธิปไตยของตน มันกลับมีความเป็นจริงอยู่ว่า ในระยะสองสามทศวรรษที่ผ่านมา กองทัพของจีนไม่เคยได้ผ่านการทดสอบในการสู้รบจริงๆ เลย ไม่มีใครแม้กระทั่งทางแดนมังกร ซึ่งทราบว่ากองทัพจีนจะสร้างผลงานออกมาอย่างไรกันบ้าง

ความไม่สบายใจของพวกผู้นำจีน หลังจากกองทหารรัสเซียซึ่งมีประสบการณ์สูงกว่ากองทัพจีนอย่างมาก ได้แสดงให้เห็นถึงความย่ำแย่ในการสู้รบที่ยูเครน เป็นสิ่งซึ่งตอกย้ำให้เห็นถึงเรื่องนี้ หลายๆ เดือนหลังการรุกรานของแดนหมีขาว มีบทความชิ้นหนึ่งปรากฏอยู่ใน เหรินหมินรึเป้า ซึ่งเนื้อหาวิพากษ์วิจารณ์ผลงานของฝ่ายรัสเซีย [13] และสรุปว่าการทหารของแดนหมีขาวอยู่ในภาวะที่อ่อนแอเกินไป รวมทั้งมีขีดความสามารถอย่างจำกัดเกินกว่าที่จะบรรลุวัตถุประสงค์ต่างๆ ของตนได้

ขณะที่การปฏิบัติการสะเทินน้ำสะเทินบกในไต้หวัน จะต้องมีความยากลำบากยิ่งกว่านักหนาเมื่อเปรียบเทียบการที่รัสเซียเปิดการรุกรานทางภาคพื้นดินต่อยูเครน

สี เรียกร้องต้องการความจงรักภักดีและการรักษาวินัยอย่างสัมบูรณ์ถึงที่สุดจากพวกผู้ร่วมงานทางการเมืองของเขา ข้อเรียกร้องอย่างเดียวกันนี้ก็ขยายมาถึง PLA ด้วย วัตถุประสงค์หลักก็คือ PLA ต้องเป็นกองทัพที่พร้อมสู้รบและสามารถที่จะออกปฏิบัติการในที่ต่างๆ ถ้าหากเกิดโอกาสขึ้นมา แม้กระทั่งในสถานการณ์ซึ่งพวกเขาไม่เคยคาดหมายเอาไว้ก่อน ฝ่ายทหารจะต้องมีความพรักพร้อมทั้งในทางอุดมการณ์และในทางปฏิบัติ ที่จะเคลื่อนพลออกศึก กองทัพไม่สามารถที่จะถูกหันเหความสนใจ สืบเนื่องจากความแบ่งแยกหรือความแตกร้าวภายใน

เป็นที่ชัดเจนว่า จางเป็นบุคคลที่ร่ำรวยประสบการณ์กว้างขวาง ทว่ามีข่าวลือ [14] หลายกระแสออกมาว่า ในบางครั้งเขากับ สี ก็ไม่ลงรอยกันในประเด็นปัญหาเฉพาะบางอย่างบางประการ อย่างที่มีคำพังเพยของจีนกล่าวเอาไว้ว่า เสือ 2 ตัวอยู่ภูเขาลูกเดียวกันไม่ได้ – สี สามารถที่จะอดทนอดกลั้นเพียงจำกัดเท่ากั้นกับผู้ที่มีความเห็นต่าง แม้กระทั่งเป็นบุคคลผู้มีความสำคัญอย่างมหาศาล และมีความน่าเชื่อถือไว้วางใจชนิดที่ดูเหมือนไม่อาจมีข้อกังขาได้

ในระยะสั้นแล้ว ทั้งหลายทั้งปวงเหล่านี้แสดงให้เห็นว่า PLA น่าที่จะถูกมองว่ายังไม่ได้พรักพร้อมอย่างเต็มที่สำหรับการเข้ารับภารกิจสำคัญๆ อย่างเช่นการลงมือดำเนินปฏิบัติการเล่นงานไต้หวัน ดังที่ทาง PLA ได้รับการคาดหวัง ส่วนสำหรับในระยะยาว กุญแจสำคัญคือการเฝ้ามองว่าใครที่จะได้เข้าแทนที่พวกตัวบุคคลที่หล่นจากเก้าอี้แล้วเหล่านี้

ปีที่กำลังมาถึงนี้ น่าที่จะกลายเป็นช่วงเวลาหนึ่งซึ่งเกิดการเปลี่ยนแปลงรุ่นอายุในประเทศจีน โดยในระยะแรกอาจจะอยู่ในระดับมณฑล แล้วจากนั้นก็จะมาที่ระดับชาติ พวกผู้นำสำคัญๆ ในปัจจุบันของจีนทั้งหมดต่างอยู่ในวัย 60 ปีปลายๆ จนถึง 70 ปีต้นๆ แล้ว ถึงแม้ตัว สี เองนั้นยังไม่น่าที่จะถอยไปอยู่ข้างเวทีในเร็ววันนี้ แต่สำหรับพวกที่อยู่รายรอบเขา น่าจะต้องเจอกับประสบการณ์ของการสับเปลี่ยนโยกย้ายครั้งใหญ่

ฝ่ายทหารของจีนกำลังจะได้เห็นคณะผู้นำระดับแกนกลางชุดใหม่ ใครจะได้รับการแต่งตั้ง, พวกเขามีภูมิหลังความเป็นมาอย่างไร, และมันจะมีความหมายอย่างไรสำหรับรูปทรงของประเทศชาติโดยองค์รวม เหล่านี้จะกลายเป็นสิ่งสำคัญยิ่งยวดสำหรับการแกะรอยติดตามในช่วงหลายๆ สัปดาห์และหลายๆ เดือนต่อจากนี้ไป

เคอร์รี บราวน์ เป็นศาสตราจารย์ทางด้านการเมืองจีน และเป็นผู้อำนวยการของสถาบันเหลาไชน่า (Lau China Institute), คิงส์คอลเลจ ลอนดอน (King’s College London)

ข้อเขียนนี้มาจากเว็บไซต์ เดอะ คอนเวอร์เซชั่น https://theconversation.com/ โดยสามารถติดตามอ่านข้อเขียนดั้งเดิมชิ้นนี้ได้ที่ https://theconversation.com/why-xi-purged-chinas-top-military-general-274384

เชิงอรรถ
[1] https://theconversation.com/topics/china-336
[2] https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-17673505
[3] https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-33095453
[4] https://www.theguardian.com/world/2013/jan/22/xi-jinping-tigers-flies-corruption
[5] https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-67207353
[6] https://warontherocks.com/2024/01/rocket-powered-corruption-why-the-missile-industry-became-the-target-of-xis-purge/
[7] https://english.news.cn/20260124/f75d5999401b4582a03d7b3536719a5f/c.html
[8] https://www.wsj.com/world/china/chinas-top-general-accused-of-giving-nuclear-secrets-to-u-s-b8f59dae
[9] https://observer.co.uk/news/international/article/chinas-disappearing-generals-are-a-sign-of-xis-power-and-his-paranoia
[10] https://chinesepolitics.substack.com/p/xis-military-purge-what-happened
[11] https://theconversation.com/europe-has-five-options-for-responding-to-trumps-greenland-threats-none-of-them-look-good-273885
[12] https://www.axios.com/2025/12/30/taiwan-2027-china-invade-trump-response
[13] http://military.people.com.cn/n1/2023/0112/c1011-32605114.html
]14] https://chinesepolitics.substack.com/p/xis-military-purge-what-happened