ญี่ปุ่นทุบคลังน้ำมันสำรองครั้งประวัติศาสตร์ เร่งปล่อยน้ำมันมหาศาลรับมือวิกฤตพลังงาน หลังสงครามตะวันออกกลางป่วนเส้นทางขนส่งสำคัญ หวั่นกระทบทั้งประเทศ
โตเกียว (26 มี.ค.) - รัฐบาลญี่ปุ่นเริ่มปล่อยน้ำมันที่รัฐบาลกักตุนไว้ในวันพฤหัสบดี เพื่อรักษาเสถียรภาพอุปทานท่ามกลางสงครามระหว่างสหรัฐฯ และอิสราเอลกับอิหร่าน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการดึงน้ำมันสำรองที่สะสมไว้มากที่สุดในประเทศเท่าที่เคยมีมา
การปล่อยน้ำมันในปริมาณที่เทียบเท่ากับความต้องการใช้ภายในประเทศ 30 วัน หรือประมาณ 8.5 ล้านกิโลลิตร จะแล้วเสร็จภายในสิ้นเดือนเมษายน และเป็นไปตามการปล่อยน้ำมันที่ภาคเอกชนกักตุนไว้ 15 วัน ซึ่งเริ่มขึ้นเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว
ความกังวลเกี่ยวกับการขาดแคลนน้ำมันในญี่ปุ่นกำลังเพิ่มสูงขึ้น เนื่องจากญี่ปุ่นพึ่งพาตะวันออกกลางสำหรับการนำเข้าน้ำมันดิบมากกว่า 90 เปอร์เซ็นต์
เตหะรานได้ปิดกั้นช่องแคบฮอร์มุซอย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งเป็นเส้นทางน้ำที่สำคัญสำหรับการขนส่งพลังงานทั่วโลก หลังจากการโจมตีอิหร่านโดยสหรัฐฯ และอิสราเอลเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์
แม้จะมีมาตรการฉุกเฉินดังกล่าว หัวหน้าหน่วยงานอุตสาหกรรมน้ำมันเรียกร้องให้มีการปล่อยน้ำมันเพิ่มเติมหลังจากเดือนเมษายน โดยอ้างถึงความเป็นไปได้ที่ความกังวลเรื่องอุปทานจะยังคงอยู่
แหล่งข่าวที่คุ้นเคยกับเรื่องนี้กล่าวว่า รัฐบาลได้ตัดสินใจที่จะพึ่งพาการผลิตไฟฟ้าจากถ่านหินมากขึ้นเป็นการชั่วคราวเพื่อลดความเสี่ยง
เพื่อรับมือกับปัญหาการหยุดชะงักของพลังงานครั้งล่าสุด รัฐบาลญี่ปุ่นได้ตัดสินใจปล่อยน้ำมันดิบประมาณ 80 ล้านบาร์เรล ซึ่งเทียบเท่ากับปริมาณการบริโภคภายในประเทศ 45 วัน และมากกว่าปริมาณที่ปล่อยออกมาหลังเหตุการณ์แผ่นดินไหวและสึนามิครั้งใหญ่ในปี 2554 ที่สร้างความเสียหายอย่างหนักให้กับภาคตะวันออกเฉียงเหนือของญี่ปุ่นถึง 1.8 เท่า
การปล่อยน้ำมันจากคลังสำรองแห่งชาติของรัฐบาล ซึ่งเก็บไว้ใน 11 แห่งทั่วประเทศ เริ่มต้นด้วยน้ำมันจากฐานคิคุมาในจังหวัดเอฮิเมะ ทางตะวันตกของญี่ปุ่น โดยไหลผ่านท่อส่งไปยังโรงงานใกล้เคียงที่ดำเนินการโดยบริษัทไทโยออยล์
น้ำมันจะถูกปล่อยออกมาจากฐานอีก 8 แห่งภายในสิ้นเดือนนี้ รวมถึงที่ชิราชิมะในคิตะคิวชู จังหวัดฟุกุโอกะ และจะมีการปล่อยเพิ่มเติมจากฐานในจังหวัดนางาซากิและคาโกชิมะในช่วงต้นเดือนเมษายน
น้ำมันที่ถูกปล่อยออกมา ส่วนใหญ่เป็นน้ำมันดิบที่จะนำไปกลั่นเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ เช่น น้ำมันเบนซินและดีเซล จะถูกขายในราคาประมาณ 540 พันล้านเยน (3.4 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ) ให้กับผู้ค้าส่ง 4 ราย รวมถึงบริษัทไทโย ออยล์ และบริษัทอีเนียส คอร์ปอเรชั่น
นอกจากคลังสำรองของภาครัฐและเอกชนแล้ว น้ำมันที่เก็บไว้ร่วมกันโดยผู้ผลิตจากตะวันออกกลาง 3 รายในถังเก็บในญี่ปุ่น จะถูกนำออกมาใช้เป็นครั้งแรก โดยจะปล่อยออกมาในปริมาณที่เพียงพอสำหรับการใช้งาน 5 วัน
นายชุนอิจิ คิโตะ ประธานสมาคมปิโตรเลียมแห่งญี่ปุ่น ได้ขอให้รัฐบาลปล่อยน้ำมันสำรองของประเทศออกมามากขึ้นในเดือนพฤษภาคม ในการประชุมกับนายเรียวเซ อากาซาวะ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเศรษฐกิจ การค้า และอุตสาหกรรม
นายอากาซาวะได้เร่งเร้านายคิโตะในช่วงเริ่มต้นของการประชุม ซึ่งเปิดให้สื่อมวลชนเข้าร่วมด้วย ว่า "เราหวังว่า (บริษัทน้ำมัน) จะเร่งดำเนินการเพื่อจัดหาน้ำมันเพิ่มเติมจากพื้นที่อื่นๆ นอกเหนือจากสหรัฐอเมริกา เราจะใช้มาตรการสนับสนุนทุกอย่างเท่าที่จะเป็นไปได้"
หลังจากเสร็จสิ้นการประชุม นายคิโตะกล่าวกับผู้สื่อข่าวว่า เขาได้รับแจ้งว่ากระทรวงอุตสาหกรรมจะพิจารณาคำขอของเขา
ณ สิ้นปี 2025 ปริมาณสำรองน้ำมันของญี่ปุ่นอยู่ที่ประมาณ 470 ล้านบาร์เรล เทียบเท่ากับการบริโภคภายในประเทศ 254 วัน โดยรัฐบาลถือครองไว้ 146 วัน ภาคเอกชน 101 วัน และส่วนที่เหลือเป็นการสำรองร่วมกันของประเทศผู้ผลิตน้ำมัน
ราคาน้ำมันเบนซินเฉลี่ยในญี่ปุ่นพุ่งสูงขึ้นเป็นประวัติการณ์ที่ 190.80 เยนต่อลิตรในช่วงกลางเดือนมีนาคม โดยรัฐบาลได้กลับมาให้เงินอุดหนุนเพื่อลดราคาลง
ในขณะที่จำนวนเรือบรรทุกน้ำมันที่เข้ามาในญี่ปุ่นหลังจากผ่านช่องแคบฮอร์มุซลดลงอย่างมาก ภาคอุตสาหกรรมเคมีก็กำลังประสบปัญหาในการจัดหาแนฟทา ซึ่งเป็นของเหลวที่ได้จากน้ำมันดิบที่ใช้ในการผลิตเอทิลีน ซึ่งเป็นวัตถุดิบสำหรับพลาสติกและเส้นใยสังเคราะห์
เพื่อความเสถียรของกระแสไฟฟ้า รัฐบาลจะเพิ่มอัตราการใช้งานของโรงไฟฟ้าพลังความร้อนที่ใช้ถ่านหิน โดยญี่ปุ่นจะจัดหาถ่านหินจากประเทศต่างๆ เช่น ออสเตรเลียและอินโดนีเซีย แทนที่จะเป็นตะวันออกกลาง
เนื่องจากรัฐบาลต้องการลดการใช้ถ่านหิน ซึ่งปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์มากกว่าเชื้อเพลิงชนิดอื่น จึงจะอนุญาตให้โรงไฟฟ้าถ่านหินรุ่นเก่าที่มีประสิทธิภาพการผลิตไฟฟ้าต่ำสามารถเดินเครื่องได้เป็นเวลาหนึ่งปี เริ่มตั้งแต่เดือนเมษายน ตามแหล่งข่าวระบุ