อิหร่านยึดเรือสินค้า 2 ลำ รวมทั้งยิงใส่ลำที่ 3 ในบริเวณช่องแคบฮอร์มุซ เมื่อวันพุธ (22 เม.ย.) เป็นการเข้าควบคุมเหนือเส้นทางน้ำทรงสำคัญทางยุทธศาสตร์แห่งนี้อย่างกระชับแน่นยิ่งขึ้น หลังจากประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ ประกาศขยายเวลาหยุดยิงระหว่างวอชิงตันกับเตหะรานออกไปอย่างไม่มีกำหนด ถึงแม้ยังไม่มีสัญญาณใดๆ ว่าการเจรจาเพื่อสันติภาพรอบใหม่จะเริ่มต้นขึ้นมาได้ อย่างไรก็ตาม อเมริกายังทำขึงขังจะปิดล้อมท่าเรือต่างๆ ของอิหร่านต่อเพื่อบีบให้เตหะรานยอมเจรจา ขณะเพนตากอนแถลงเข้ายึดเรือที่ลักลอบขนน้ำมันของอิหร่านที่อ่าวเบงกอล
สำนักข่าวกึ่งทางการของอิหร่านหลายแห่งรายงานว่า กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม (IRGC) ได้โจมตีเรือสินค้าในบริเวณช่องแคบฮอร์มุซอีกลำหนึ่งเป็นลำที่ 3 ในวันพุธ โดยที่ทั้งสำนักข่าว นูร์ นิวส์, ฟารส์, และ เมห์ร ต่างรายงานว่า เรือที่ถูก IRGC โจมตีลำนี้ ซึ่งมีชื่อว่า “ยูโฟเรีย” อยู่ในสภาพ “เกยตื้น” ตรงชายฝั่งของอิหร่าน โดยไม่ได้รายงานอะไรเพิ่มเติมมากกว่านี้
ก่อนหน้านั้น สื่อทีวีแห่งรัฐของอิหร่านตลอดจนสื่ออื่นๆ รายงานข่าวว่า IRGC ได้โจมตีเรือสินค้า 2 ลำ จากนั้นก็ระบุว่ากองกำลังกึ่งทหารนี้ได้เข้ายึดเรือทั้ง 2 ลำเอาไว้แล้ว และกำลังนำมายังอิหร่าน
สื่อทีวีแห่งรัฐของอิหร่านให้ชื่อเรือทั้ง 2 ลำว่า คือ เอ็มเอสซี ฟรานเชสกา และ เอปามินอนดาส
การยึดเรือ 2 ลำนี้ถือเป็นการทำให้สถานการณ์บานปลายขยายตัวของฝ่ายอิหร่าน หลังจากก่อนหน้านั้น สหรัฐฯก็ได้เข้ายึดเรือพาณิชย์อิหร่านเอาไว้ 2 ลำเช่นเดียวกัน
ทางด้านกองกำลัง IRGC ออกคำแถลงระบุว่า เรือ 2 ลำนี้ “ถูกตั้งข้อหาว่าแล่นเรือโดยไม่ได้รับอนุญาต, ละเมิดกฎระเบียบซ้ำแล้วซ้ำอีก, บงการฉวยประโยชน์จากระบบช่วยเหลือการเดินเรือ, และแสวงหาทางออกจากช่องแคบฮอร์มุซอย่างอำพรางซ่อนเร้น, ก่อให้เกิดอันตรายแก่ความมั่นคงของการเดินเรือ”
สำหรับ ศูนย์ปฏิบัติการการค้าทางทะเลของสหราชอาณาจักร (UKMTO) ระบุว่า เรือสินค้าแบบตู้คอนเทนเนอร์อย่างน้อย 3 ลำถูกยิงในช่องแคบฮอร์มุซเมื่อวันพุธ
ลำแรกเป็นเรือติดธงไลบีเรียถูกยิงด้วยปืนและเครื่องยิงระเบิดทางตะวันออกเฉียงเหนือของโอมาน ทำให้ห้องบังคับการเรือได้รับความเสียหาย แต่ลูกเรือปลอดภัย กัปตันเรือเผยว่า เรือติดอาวุธของ IRGC แล่นเข้าประชิดก่อนถูกยิง
สำนักข่าวทัสนิมของอิหร่านรายงานว่า เรือลำดังกล่าวเพิกเฉยต่อการเตือนของกองกำลังอิหร่านที่ปิดกั้นช่องแคบฮอร์มุซอยู่ ทว่า แวนการ์ด เทค ซึ่งเป็นบริษัทรักษาความปลอดภัยของอังกฤษ เผยว่า เรือลำนี้แจ้งล่วงหน้าและได้รับอนุญาตให้แล่นผ่านช่องแคบ
สำหรับเรือสินค้าตูคอนเทนเนอร์ลำที่สองติดธงปานามาถูกยิงห่างจากด้านตะวันตกของอิหร่านราว 8 ไมล์ทะเล UKMTO รายงานว่า ตัวเรือไม่ได้รับความเสียหาย และลูกเรือปลอดภัย นอกจากนี้ยังไม่มีการระบุตัวผู้โจมตี
แหล่งข่าวด้านความมั่นคงทางทะเลเผยว่า เรือสินค้าตู้คอนเทนเนอร์ลำที่สามติดธงไลบีเรีย ถูกยิงห่างจากด้านตะวันตกของอิหร่านราว 8 ไมล์ทะเลขณะแล่นออกจากช่องแคบฮอร์มุซ เรือไม่ได้รับความเสียหาย และลูกเรือปลอดภัย
ทรัมป์ล่าถอย
เหตุการณ์เหล่านี้เกิดขึ้น หลังจากประธานาธิบดีทรัมป์ประกาศในวันอังคาร (21) ขยายระยะเวลาหยุดยิงระหว่างสหรัฐฯกับอิหร่านที่เดิมตกลงกันไว้ 2 สัปดาห์ ซึ่งมีกำหนดจะสิ้นสุดลงในวันพุธ (22) ออกไปอีก โดยเขาอ้างว่าเป็นการตอบสนองคำขอของปากีสถาน ที่กำลังทำหน้าที่เป็นตัวกลางการเจรจาสันติภาพระหว่างวอชิงตันกับเตหะราน การยืดเวลานี้ไม่มีกำหนดเส้นตาย จนกว่าพวกผู้นำที่แตกแยกกันอยู่ของอิหร่าน จะสามารถร่างข้อเสนอที่เป็นเอกภาพ เพื่อเจรจากับสหรัฐฯ
ทรัมป์ซึ่งยังคงบอกว่า จะใช้มาตรการปิดกั้นทางทะเลกับท่าเรือต่างๆ ของอิหร่านต่อไป ได้โพสต์ข้อความบนโซเชียลมีเดีย อ้างว่า อิหร่าน “ล่มสลายทางการเงิน” แล้ว จากการปิดช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งทำให้พวกเขาต้องสูญเสียรายได้ถึงวันละ 500 ล้านดอลลาร์ จึงกำลังต้องการให้เปิดเส้นทางดังกล่าวทันที นอกจากนั้นเขาอ้างอีกว่า ตำรวจและทหารอิหร่านโอดครวญว่า ไม่ได้รับเงินเดือน
ทว่า สำนักข่าวทัสนิมที่มีความเชื่อมโยงกับ IRGC รายงานว่า อิหร่านไม่ได้เป็นฝ่ายร้องขอให้ต่อเวลาการหยุดยิง และยังพร้อมใช้กำลังเพื่อทำลายการปิดล้อมทางทะเลของอเมริกาอีกด้วย ขณะเดียวกันที่ปรึกษาของประธานรัฐสภาอิหร่านโมฮัมหมัด บาเกอร์ กาลิบาฟ ซึ่งที่ผ่านมาเป็นหัวหน้าทีมเจรจาของอิหร่าน ก็ชี้ว่า การประกาศล่าสุดนี้อาจเป็นเพียงแผนลวงของทรัมป์ และอิหร่านก็เตรียมพร้อมแล้วที่จะตอบโต้รับมือกับการกลับมาถล่มโจมตีอีกรอบหนึ่งของสหรัฐฯ
อย่างไรก็ดี ทางด้านนายกรัฐมนตรีเชห์บาซ ชารีฟ ของปากีสถาน ออกมาแถลงแสดงความขอบคุณทรัมป์ที่ยอมขยายข้อตกลงหยุดยิง ส่วนอันโตนิโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติ แสดงความยินดีกับการตัดสินใจดังกล่าวเช่นกัน
อิหร่านยังไม่ได้ออกมาแสดงความคิดเห็นใดๆ อย่างเป็นทางการ เกี่ยวกับความเคลื่อนไหวล่าสุดของทรัมป์ ขณะที่การเจรจาสันติภาพรอบต่อไประหว่างสหรัฐฯกับอิหร่านยังไร้ความชัดเจน ทั้งนี้ หลังจากทรัมป์พูดซ้ำแล้วซ้ำอีกในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมาว่าอิหร่านจะต้องยอมมาเจรจาและยอมรับเงื่อนไขต่างๆ ของทางสหรัฐฯอย่างแน่นอน มาถึงตอนนี้ เจ้าหน้าที่ทำเนียบขาวคนหนึ่งระบุว่า รองประธานาธิบดีเจดี แวนซ์ ซึ่งยังคงรับหน้าที่เป็นหัวหน้าคณะเจรจาของฝ่ายสหรัฐฯ จะไม่เดินทางไปร่วมเจรจารอบใหม่ที่ปากีสถานตามที่วางแผนไว้ก่อนหน้านี้แล้ว โดยที่ระยะเวลาหลายๆ วันที่ผ่านมา แม้ทรัมป์พยายามข่มขู่ซ้ำแล้วซ้ำอีก แต่เตหะรานไม่เคยประกาศยืนยันเลยว่าจะส่งทีมไปร่วมเจรจาด้วย ซึ่งผู้เชี่ยวชาญระบุว่า วิธีนี้ทำให้ความกดดันไปตกอยู่กับคณะบริหารของทรัมป์
อเมริกายึดเรืออิหร่าน
เมื่อวันอังคารก่อนที่ทรัมป์จะประกาศขยายเวลาหยุดยิง กระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ แถลงว่า ฝ่ายตนได้สกัดและขึ้นตรวจค้นบนเรือไร้สัญชาติที่ถูกแซงก์ชันลำหนึ่งในบริเวณอ่าวเบงกอล ระหว่างอินเดียกับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเรือลำดังกล่าวบรรทุกน้ำมันของอิหร่าน นับเป็นความเคลื่อนไหวล่าสุดของอเมริกาในการไล่ล่าเรือที่เกี่ยวข้องกับอิหร่าน หรือเรือที่สงสัยว่า ขนสินค้าที่อาจช่วยเหลือรัฐบาลอิหร่าน เช่น อาวุธ น้ำมัน โละหะ และอิเล็กทรอนิกส์
ของขวัญจากปักกิ่ง
เรือบรรทุกน้ำมันลำนี้เป็นเรือลำที่สองที่เกี่ยวข้องกับอิหร่านที่ถูกกองทัพอเมริกายึดในช่วงเวลาไม่กี่วันที่ผ่านมา ลำแรกคือเรือทุสกา ซึ่งเป็นเรือสินค้าติดธงอิหร่านที่ถูกโจมตีและยึดเมื่อวันอาทิตย์ (19) บริเวณอ่าวโอมาน ขณะพยายามฝ่าฝืนการปิดล้อมทางทะเลของอเมริกา
ทรัมป์ระบุว่า เรือทุสกา ขน “ของขวัญจากปักกิ่ง” ไปยังอิหร่าน ซึ่งเขาประหลาดใจนิดหน่อย เนื่องจากคิดว่า ทำความเข้าใจกับประธานาธิบดีสี จิ้นผิงแล้ว
ทั้งนี้เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ทรัมป์อ้างว่า ได้รับการรับรองจากผู้นำจีนว่า จะไม่ส่งอาวุธไปช่วยเตหะราน
นอกจากนั้น เมื่อวันอังคาร นิกกี เฮลีย์ อดีตเอกอัครราชทูตสหรัฐฯ ประจำยูเอ็น ยังโพสต์บน X ว่า เรือทุสกาเดินทางจากจีนไปยังอิหร่าน และเกี่ยวข้องกับการขนส่งสารเคมีสำหรับโครงการขีปนาวุธ
ต่อมาในวันพุธ กัว เจียคุน โฆษกกระทรวงการต่างประเทศจีน แถลงตอบโต้ว่า เรือลำดังกล่าวเป็นเรือสินค้าตู้คอนเทนเนอร์ของต่างชาติ และเสริมว่า จีนคัดค้านการเชื่อมโยงและคาดเดาอย่างมุ่งร้าย ก่อนสำทับว่า ในฐานะประเทศที่มีความรับผิดชอบ จีนเป็นตัวอย่างที่ดีของการปฏิบัติตามพันธกรณีระหว่างประเทศมาโดยตลอด
กัวยังเตือนว่า สถานการณ์ในตะวันออกกลางมาถึงหัวเลี้ยวหัวต่อสำคัญระหว่างสงครามกับสันติภาพ ซึ่งสิ่งสำคัญสูงสุดคือการพยายามอย่างเต็มที่เพื่อป้องกันไม่ให้การสู้รบปะทุขึ้นอีก
(ที่มา: รอยเตอร์/เอเอฟพี/เอพี )