กรณ์ห่วง AI Passport เปิดทางข้อมูลไหลออกนอกประเทศ
โครงการ TH-AI Passport มูลค่ากว่า 1,600 ล้านบาท ที่รัฐบาลผลักดันเพื่อให้คนไทย 5 ล้านคนเข้าถึงบริการ AI ระดับ Pro ฟรี 1 ปี กำลังกลายเป็นประเด็นร้อนทางการเมืองและวงการเทคโนโลยี หลัง "กรณ์ จาติกวณิช" ออกมาตั้งคำถามถึงความคุ้มค่า ความโปร่งใส และผลกระทบระยะยาวต่อประเทศ โดยเฉพาะประเด็นการไหลออกของข้อมูลและเม็ดเงินสู่บริษัทเทคโนโลยีต่างชาติ
กรณ์ระบุว่า แม้รัฐบาลจะอธิบายว่าโครงการนี้เป็นการยกระดับทักษะ AI ของประชาชน แต่สิ่งที่น่ากังวลคือข้อมูลจำนวนมหาศาลของผู้ใช้งานชาวไทยอาจถูกส่งไปประมวลผลบนระบบคลาวด์และศูนย์ข้อมูลในต่างประเทศ ซึ่งหมายความว่าทั้งข้อมูลการทำงาน เอกสารทางธุรกิจ ความคิดสร้างสรรค์ และพฤติกรรมการใช้งานของคนไทย อาจกลายเป็นทรัพยากรที่อยู่นอกการควบคุมของประเทศในอนาคต
ประเด็นดังกล่าวเกิดขึ้นพร้อมกับข้อถกเถียงเกี่ยวกับงบประมาณกว่า 1.6 พันล้านบาท ที่ถูกนำมาใช้ซื้อสิทธิ์การใช้งาน AI จากผู้ให้บริการต่างชาติเป็นระยะเวลาเพียง 1 ปี ขณะที่หลายฝ่ายมองว่าเงินจำนวนดังกล่าวอาจถูกนำไปพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน AI ของไทย สนับสนุนสตาร์ตอัปไทย หรือสร้างโมเดลภาษาไทยที่เป็นทรัพย์สินของประเทศได้อย่างยั่งยืนมากกว่า
ข้อมูลจากโครงการระบุว่า TH-AI Passport มีเป้าหมายเพิ่มผู้ใช้งาน AI ในประเทศไทย 5 ล้านคน และยกระดับการเข้าถึงเทคโนโลยี AI ของประเทศให้สูงกว่าค่าเฉลี่ยโลก โดยใช้งบประมาณเฉลี่ยประมาณ 324 บาทต่อคนต่อปี
อย่างไรก็ตาม ฝ่ายวิจารณ์มองว่าโจทย์สำคัญไม่ใช่เพียงการเพิ่มจำนวนผู้ใช้ AI แต่คือการสร้าง "AI Literacy" หรือความรู้เท่าทัน AI ให้กับประชาชน เพราะหากผู้ใช้ขาดความเข้าใจเรื่องความปลอดภัยทางไซเบอร์และการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ก็อาจทำให้ข้อมูลสำคัญของประชาชนและองค์กรไทยไหลออกนอกประเทศโดยไม่รู้ตัว
อีกหนึ่งข้อสังเกตที่ถูกหยิบยกขึ้นมาคือ พฤติกรรมการใช้ AI ของคนไทยในปัจจุบันยังเน้นการใช้งานด้านทั่วไป ความบันเทิง และการสอบถามเรื่องส่วนตัว มากกว่าการสร้างนวัตกรรมหรือเพิ่มผลิตภาพทางเศรษฐกิจ จึงเกิดคำถามว่าการอัดฉีดงบประมาณจำนวนมากเพื่อเพิ่มผู้ใช้งาน จะสามารถสร้างผลตอบแทนทางเศรษฐกิจให้ประเทศได้จริงหรือไม่
ขณะที่รัฐบาลยืนยันว่าโครงการนี้เป็นการลงทุนเพื่ออนาคต และเป็นโอกาสให้คนไทยเข้าถึงเทคโนโลยี AI อย่างเท่าเทียม ไม่ให้ประเทศตกขบวนการแข่งขันด้านปัญญาประดิษฐ์ของโลก โดยย้ำว่ากระบวนการดำเนินงานเป็นไปอย่างโปร่งใสและคุ้มค่ากับงบประมาณที่ใช้
การถกเถียงเรื่อง TH-AI Passport จึงอาจไม่ใช่เพียงเรื่องการแจก AI ฟรี แต่เป็นคำถามใหญ่ที่สังคมไทยต้องหาคำตอบร่วมกันว่า ประเทศไทยควรเป็นเพียง "ผู้ใช้ AI" หรือควรก้าวไปสู่การเป็น "เจ้าของเทคโนโลยี AI" ที่สามารถควบคุมทั้งข้อมูล ทรัพย์สินทางปัญญา และอนาคตดิจิทัลของตนเองได้ในระยะยาว.
NEWS1 รายงาน